خونریزی رحم بعد از پریود معمولاً به دلیل تغییرات هورمونی، مصرف داروهای ضدبارداری، خشکی واژن، عفونتهای مقاربتی، پولیپ یا فیبروم رحم، یائسگی، بارداری (مثل خونریزی لانهگزینی)، مشکلاتی مثل سندروم تخمدان پلیکیستیک و در موارد نادر بیماریهای جدی مثل سرطان رحم یا دهانه رحم اتفاق میافتد. اغلب این خونریزیها خطرناک نیستند، اما هر خونریزی خارج از زمان پریود بهخصوص اگر شدید، تکراری یا همراه با درد و بوی بد باشد، باید توسط پزشک بررسی شود تا علت اصلی مشخص و درمان مناسب انجام شود.
علت خونریزی رحم بعد از پریود چیست؟
خونریزی غیرطبیعی رحم (منومتروراژی) به خونریزی بین دورههای ماهانه، خونریزی طولانیمدت یا یک دوره قاعدگی بسیار شدید گفته میشود. این خونریزی ممکن است فقط لکههای قهوهای روشن در لباس زیر باشد یا فرد یک خونریزی شدید شبیه به یک دوره قاعدگی را تجربه کند.
شایعترین دلایل خونریزی بعد از پریود فیبروم، پولیپ، تغییرات هورمونی و در موارد نادر، سرطان است. یعنی خوشبختانه علت خونریزی رحم بعد از پریود معمولا یک مشکل جدی سلامتی نیست. با اینحال هرگونه خونریزی که پس از پایان دوره یا قبل از شروع دوره بعدی اتفاق میافتد، باید توسط پزشک بررسی شود.
بهطور کلی علت خونریزی رحم بعد از پریود ، میتواند یکی از موارد زیر باشد:
| علت خونریزی بعد از پریود | توضیح مختصر |
|---|---|
| داروهای هورمونی پیشگیری از بارداری | IUD، قرص، چسب یا حلقه واژینال میتوانند در ۲–۶ ماه اول باعث لکهبینی و خونریزی بین دورهها شوند؛ معمولاً با تنظیم هورمونها بهتر میشود. |
| خونریزی لانهگزینی | لکهبینی خفیف ۱۰–۱۴ روز پس از لقاح؛ معمولاً صورتی یا قهوهای و بسیار سبک است و ۱–۳ روز طول میکشد. |
| عفونتهای مقاربتی (مثل کلامیدیا) | باعث خونریزی بین پریود، درد، ترشحات غیرعادی و گاهی خونریزی هنگام یا بعد از رابطه میشود. |
| آسیب یا خشکی واژن | رابطه جنسی بدون روانکننده، خشکی ناشی از یائسگی یا تغییرات هورمونی میتواند باعث پارگیهای کوچک و خونریزی شود. |
| یائسگی یا پیشیائسگی | نوسانات شدید هورمونی در ۴۰–۵۰ سالگی موجب خونریزی نامنظم، لکهبینی و پریودهای شدید یا پراکنده میشود. |
| پولیپ دهانه رحم یا واژن | تودههای خوشخیم که ممکن است خونریزی بعد از پریود یا پس از رابطه ایجاد کنند و در برخی موارد نیاز به برداشتن دارند. |
| سقط جنین | خونریزی بین دورهها میتواند از اولین نشانههای سقط باشد؛ ممکن است قبل از آگاهی از بارداری رخ دهد. |
| سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) | قاعدگی نامنظم، خونریزی پراکنده، مشکلات باروری و آکنه از علائم رایج آن هستند. |
| اندومتریوز یا آدنومیوز | موجب خونریزی دردناک، لکهبینی بین دورهها، گرفتگی شدید و پریودهای سنگین میشود. |
| برخی سرطانها (دهانه رحم، رحم) | نادر ولی جدی؛ خونریزی بعد از یائسگی یا همراه با درد و ترشحات غیرطبیعی باید فوری بررسی شود. |
| اختلالات لخته شدن خون | بیماریهایی مانند فونویلبراند یا مصرف داروهای رقیقکننده خون میتوانند باعث خونریزی بین پریودها شوند. |
| بیماریهای تیروئید، کبد یا کلیه | اختلالات هورمونی یا سیستمیک میتوانند چرخه قاعدگی را تغییر داده و خونریزی ایجاد کنند. |
| استرس شدید | استرس میتواند پریود را جلو یا عقب بیندازد و حتی باعث خونریزی خفیف بین دورهها شود؛ هرچند شواهد علمی محدود است. |
۱. داروهای ضدبارداری هورمونی و روشهای پیشگیری از بارداری
داروهای هورمونی برای جلوگیری از بارداری یکی از شایع علتهای خونریزی بعد از پریود یا خونریزی واژینال بین دورههای قاعدگی هستند. بهعنوان مثال، دستگاههای داخل رحمی هورمونی (IUD) یا قرصهای اورژانسی هم ممکن است باعث خونریزی بین دورههای پریود فرد شوند. البته این خونریزیها پس از ۲ تا ۶ ماه استفاده از این وسیله ضدبارداری کمتر شده یا کاملا از بین میروند.
همچنین اگر فرد قرصهای پیشگیری را طبق دستورالعمل مصرف نکند. مثلا چند نوبت مصرف قرص ضدبارداری را فراموش کند، گاهی اوقات میتواند باعث لکهبینی شود.
برخی از نمونههای داروهای ضدبارداری هورمونی عبارتند از:
- IUD
- چسب ضدبارداری
- حلقه واژینال
- قرص ضدبارداری
- ایمپلنت ضدبارداری
حتی در این حالت هم اگر خونریزی بین دورههای قاعدگی بسیار شدید است، بد نیست فرد به پزشک مراجعه کند. تغییر روش جلوگیری و جایگزین کردن یک راه پیشگیری از بارداری دیگر معمولا میتواند خونریزی بین دورههای قاعدگی را متوقف کند.
۲. خونریزی لانه گزینی
برخی از زنان اندکی پس از باردار شدن، لکهبینی را تجربه میکنند که نشاندهنده لحظهای است که تخمک بارور شده در دیواره رحم لانهگزینی میکند. به این حالت خونریزی لانهگزینی میگویند که رنگ خون پریودی در این حالت صورتی یا قهوه ای تیره است. در این شرایط فرد ممکن است علاوه بر خونریزی بعد از پریود گرفتگی خفیفی در رحم هم احساس کنند.
۳. عفونتهای مقاربتی
برخی از عفونتهای مقاربتی (STI) میتوانند باعث خونریزی واژن شوند. کلامیدیا یک نمونه بارز است. کلامیدیا علاوه بر لکهبینی بین پریودها، میتواند باعث خونریزی در طول یا بعد از رابطه جنسی هم بشود.
۴. آسیب به اندام تناسلی و بافت واژن
اگر پوست یا بافت واژن آسیب ببیند، میتواند خونریزی کند. رایجترین دلیل این اتفاق، رابطه جنسی دخولی است. مخصوصا اگر واژن خشک باشد، احتمال آسیب دیدن بافت آن در زمان رابطه بسیار بیشتر است.
همیشه بدن یک روانکننده طبیعی تولید میکند که واژن را برای رابطه جنسی دخولی آماده میکند. مگر در موارد خاص. مثلا خشکی واژن میتواند به دلیل عوامل زیادی از جمله موارد زیر باشد:
- عدم برانگیختگی
- تغییر سطح هورمونها به دلیل یائسگی، دیابت یا درمان سرطان
۵. یائسگی یا پیش یائسگی
یائسگی معمولاً از حدود ۵۱ سالگی شروع میشود. با این حال، برخی افراد ممکن است یائسگی زودرس را در حدود ۴۰ تا ۴۵ سالگی تجربه کنند. یائسگی زمانی قطعی است که فرد به مدت ۱ سال پریود نشده باشد. پیشیائسگی هم دورهای است که منجر به یائسگی میشود. این دوره میتواند تا ۱۰ سال ادامه داشته باشد. در این دوره سطح هورمونها در بدن تغییر میکند و ناپایدار است. بنابراین فرد ممکن است لکهبینی یا خونریزی بعد از پریود و حتی پریودهای نامنظم و خونریزی شدید را تجربه کند.
در مقاله آیا بازگشت پریود بعد از یائسگی خطرناک است؟ + دلایل پزشکی جدی روی وبلاگ گروچا میتوانید بیشتر درباره علل پریودهای بعد از یائسگی بخوانید.
۶. پولیپ در دهانه رحم یا واژن
پولیپها تودههای کوچک و خوشخیم هستند. آنها میتوانند در رحم یا روی دهانه رحم، یعنی دقیقا بین واژن و رحم، ایجاد شوند. در برخی موارد، پولیپها علت خونریزی رحم بعد از پریود هستند و ممکن است پزشک نیاز به برداشتن آنها داشته باشد.
۷. سقط جنین
خونریزی بین دورههای قاعدگی یکی از علائم اولیه سقط جنین است. سقط جنین میتواند در هر زمانی در طول ۲۰ هفته بارداری اتفاق بیفند. یعنی ممکن است قبل از اینکه فرد از بارداری خود آگاه باشد، جنین سقط شود و فرد خونریزی بعد از پریود را تجربه کند.
بسیاری از افراد پس از سقط جنین ناخواسته یا خواسته، مقداری خونریزی دارند. این لکهبینی ممکن است چند هفته پس از عمل جراحی در کلینیک یا مصرف قرص سقط جنین هم ادامه داشته باشد. اگر خونریزی بسیار شدید است باید به پزشک مراجعه شود.
۸. سندرم تخمدان پلی کیستیک
سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) یک بیماری است که میتواند باعث قاعدگی نامنظم و همچنین خونریزی بین دورهها یا خونریزی بعد از پریود شود. مهمترین علائم این سندورم عبارتند از:
- مشکلات باروری
- افزایش وزن
- پوست چرب یا آکنه
۹. اندومتریوز یا آدنومیوز
بیماریهای مزمنی که رحم را تحت تأثیر قرار میدهند، مانند اندومتریوز یا آدنومیوز، میتوانند علت خونریزی رحم بعد از پریود باشند و باعث خونریزی یا لکه بینی بعد از پریود یا قبل از آن شوند. این بیماریها همچنین ممکن است باعث قاعدگیهای سنگین یا دردناک و گرفتگی عضلات بین دورهها شوند.
۱۰. برخی سرطانها
در بیشتر موارد، خونریزی بعد از پریود جای نگرانی ندارد. با این حال، خونریزی واژینال بین دورهها یکی از علائم احتمالی انواع خاصی از سرطان است. یعنی در موارد نادر علت خونریزی رحم بعد از پریود ممکن است سرطانهای مرتبط با رحم باشد. بهخصوص اگر خونریزیها بعد از یائسگی اتفاق میافتد.
سرطان دهانه رحم میتواند زنان را در هر سنی تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری بیشتر در افراد ۴۰ تا ۴۵ ساله شایع است. سایر علائم این بیماری ممکن است شامل درد یا ناراحتی در هنگام رابطه جنسی یا تغییر در ترشحات واژن باشد.
۱۱. اختلالات لخته شدن خون
بیماریهایی مثل فون ویلبراند که بر لخته شدن خون تأثیر میگذارد، ممکن است بین باعث خونریزی دورههای قاعدگی خونریزی شوند. در این حالت فرد علاوه بر خونریزی بعد از پریود ممکن است متوجه کبودی روی بدن خود شود.
همچنین برخی داروها، مانند داروهای ضد انعقاد (رقیقکنندههای خون) هم میتوانند باعث مشکلات خونریزی شوند و علت خونریزی رحم بعد از پریود باشند. در این موارد باید حتما با پزشک در مورد دارویی که فرد مصرف میکند، صحبت شود.
۱۲. برخی شرایط خاص سلامتی
شرایط سلامتی و جسمی خاص و برخی بیماریهای غیرمترتبط با رحم و تحمدان هم ممکن است باعث قاعدگیهای نامنظم و خونریزی بعد از پریود شوند. مثلا:
- کم کاری تیروئید
- بیماری کبد
- بیماری مزمن کلیه
علاوه بر همه اینها استرس میتواند باعث لکهبینی بین دورهها و خونریزی بعد از پریود شود. آنطور که مقاله وبسایت تخصصی وری ول هلث (verywellhealth.com) درباره علت خونریزی رحم بعد از پریود میگوید، استرس میتواند بر چرخه قاعدگی فرد تأثیر بگذارد. یعنی گاهی اوقات، تحت استرس زیاد بودن میتواند باعث شود دوره پریود فرد دیرتر یا زودتر شروع شود. حتی ممکن فرد است یک دوره قاعدگی را از دست بدهد. همچنین این امکان وجود دارد که فرد بین دورهها خونریزی داشته باشد. هرچند تحقیقات در این مورد هنوز خیلی کم است.
Stress can affect your menstrual cycle. Sometimes, being under a lot of stress can make your period late or early. You might even miss a period. It’s possible that you could have bleeding between periods that’s related to stress, but research on this is lacking.
آیا خونریزی بعد از پریود خطرناک است؟
همانطور که دیدیم در بیشتر مواقع، خونریزی جزئی در زمانی که فرد پریود نیست، دلیلی برای نگرانی ندارد. با این حال، در برخی موارد این خونریزیها ممکن است نشاندهنده یک بیماری جدیتر مانند سرطان یا عفونت باشد که نیاز به درمان فوری دارد. همچنین اگر خونریزی قرمز روشن یا قابل توجه باشد میتواند نشاندهنده یک مشکل جدیتر برای سلامتی، مانند سقط جنین یا یک بیماری هورمونی باشد.
درهرصورت هر نوع خونریزی واژینال بین دورهها و خونریزی بعد از پریود غیرطبیعی تلقی میشود. اگر فردی بعد از رابطه جنسی یا بین دورهها خونریزی دارد، بهتر است برای بررسی علت خونریزی رحم بعد از پریود خود به پزشک مراجعه کند. مخصوصا خونریزیهای مکرر و بیدلیل واژینال بین دورههای قاعدگی ممکن است نشاندهنده یک بیماری زمینهای جدیتر باشد، به خصوص اگر:
- فرد هنوز به بلوغ نرسیده است.
- احتمال بارداری وجود دارد.
- فرد یائسگی را پشت سر گذاشته است.
- خونریزی بیشتر شبیه یک دوره قاعدگی معمولی یا سنگینتر از آن است تا فقط یک یا دو قطره خون.
- خونریزی با علائم دیگری مانند ترشحات بدبو و گرفتگیهای شدید همراه است.
بهترین روش های درمان خونریزی رحم بعد از پریود
درمان خونریزی بین دورههای قاعدگی به علت خونریزی رحم بعد از پریود بستگی دارد. برای همین هم در صورت خونریزی بعد از پریود، مراجعه به پزشک و انجام آزمایشهای تشخیصی دقیق بسیار مهم است. مثلا آزمایش سرطان دهانه رحم، که بهعنوان غربالگری یا پاپ اسمیر شناخته میشود، هر چیز غیرمعمولی را در بافت دهانه رحم بررسی میکند. پزشکان توصیه میکنند که افراد از سن ۲۵ سالگی در غربالگری دهانه رحم شرکت کنند.
مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات لازم
- علت خونریزی: مصرف دارو یا بیماری خاص
زمان مراجعه به پزشک حتما در مورد داروهایی که مصرف میکنید (حتی داروهای مکمل)، هرگونه روش پیشگیری از بارداری و … با او صحبت کنید. اگر پزشک تشخیص بدهد دارویی که مصرف میکنید ممکن است باعث خونریزی واژینال شود، میتواند مصرف دارو را متوقف کند یا آن را تغییر بدهد.
استفاده از روانکننده مصنوعی
- علت خونریزی: پارگی های کوچک و خشکی واژن
اگر هم علت خونریزی رحم بعد از پریود، پارگیهای کوچک و خونریزی به دلیل آسیب به پوست خشک واژن باشد. استفاده از روانکننده مصنوعی و اطمینان از برانگیختگی قبل از رابطه جنسی میتواند از آسیب به واژن در حین فعالیت جنسی جلوگیری کند.
درمان بیماری سندرم تخمدان پلیکیستیک
- علت خونریزی: ابتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک
برای درمان بیماریهایی مثل سندرم تخمدان پلیکیستیک هم میتوان علائم را مدیریت کرد. مثلا کاهش وزن، مصرف داروهای ضدبارداری هورمونی و استفاده از درمانهای متابولیک میتواند به کنترل عوارض این سندروم از جمله خونریزی بعد از پریود کمک کند.
استفاده از پد سبک یا لباس زیر مخصوص دوره قاعدگی
- علت خونریزی: خونریزی سبک بین دوره ها
خونریزی سبک بین دورهها هم معمولا نیازی به درمان خونریزی بعد از پریود ندارد. وقتی علت جدی خونریزی رد شده باشد، فقط کافیست که فرد از پد سبک یا شورتکس پریودی استفاده کند.
سخن پایانی
نوسانات هورمونی یکی از شایعترین دلایل خونریزی واژینال بین دورههای قاعدگی است. درواقع علت خونریزی رحم بعد از پریود میتواند قابل پیشبینی و بدون نگرانی باشد، مانند استفاده از قرصهای ضدبارداری یا نوسانات هورمونی در دوران پیش از یائسگی. در برخی موارد هم ممکن است خونریزی بعد از پریود نشاندهنده یک بیماری هورمونی مانند بیماری تیروئید باشد که نیاز به درمان پزشکی دارد.
منابع: medicalnewstoday, healthdirect
سوالات متداول
آیا خونریزی بعد از پریود همیشه نشانه بیماری است؟
نه همیشه. در بسیاری از موارد مثل استفاده از قرص ضدبارداری یا استرس، خونریزی طبیعی و گذرا است. اما باید بررسی شود.
کی باید برای خونریزی بین پریودها به پزشک مراجعه کرد؟
اگر خونریزی مکرر، شدید، بعد از یائسگی، همراه با درد، بوی بد یا تب است یا در سنین قبل از بلوغ یا پس از یائسگی رخ میدهد.
علت خونریزی رحم طولانی چیست؟
خونریزی طولانی مدت رحم معمولاً بهدلیل عدم تعادل هورمونی، فیبروم، پولیپ، اختلالات تخمکگذاری، بیماریهای رحم (مثل اندومتریوز یا آدنومیوز) یا عوارض داروهای هورمونی ایجاد میشود. اگر خونریزی بیش از ۷ روز طول بکشد یا شدید باشد، نیاز به بررسی فوری پزشک دارد.
